prostatis simsivneebiT daavadebuli mamakacebis
sisxlis eriTrocitebis membranebis lipiduri speqtris Seswavla.
AalibegaSvili m.,
qitiaSvili i., managaZe l., CigogiZe T., kotrikaZe n.
iv. javaxiSvilis sax.
Tbilisis saxelmwifo universiteti, biologiis fakulteti, medicinis fakuteti
urologiis kaTedra
XX saukuneSi, gansakuTrebiT, ki mis dasasruls mravali onkologiuri
daavadebis farTo gavrcelebis tendencia warmoiSva. dResdReobiT, onkologiur
daavadebaTa Soris gavrcelebis xarisxis mixedviT, winamdebare jirkvlis simsivneebi
meore adgilze imyofeba, xolo mamakacTa onkologoaSi ki-yvelaze gavcelebul
daavadebas warmoadgens.
farTo gavrcelebisa da prostatis simsivneebiT gamowveuli
sikvdilianobis maRali xarisxis miuxedavaT, fundamenturi kvleva daavadebis
mkurnalobisa da axali molekulur-biologouri sadiagnostiko meTodebis
SemuSavebisaTvis droSi mniSvnelovnad CamorCeba sakmaod swrafad mzard
moTxovnilebebs. aRniSnulidan gamomdinare, aqtualuria prostatis onkogenezis
procesis molekuluri meqanizmebis Seswavla, rac saSualebas mogvcems davadginoT
am daavadebis profilaqtikis, adreul etapze diagnostikisa da mkurnalobis axali,
efeqturi gzebi.
am mimarTulebiT mimdinareobs muSaoba T.s.u ujreduli da molekuluri biologiis kaTedraze, biofizikisa da medicinis fakultetis urologiis kaTedrasTan TanamSromlobiT.
prostatis simsivnebis molekuluri meqanizmebis Seswavlisas Cveni kvlevis ZiriTad obieqts warmoadgenda sisxlis da organizmSi homeostazis darRvevis fonze, masSi mimdinare cvlilebebis Seswavla, radganac cnobilia, rom swored sisxli warmoadgens organizmSi mimdinare cvlilebebis dinamikur da utyuar maCvenebels. Cveni kvlevis erT-erTi prioritetuli mimarTuleba sisxlis ujredebis, ufro zustad ki eriTrocitebis Seswavla iyo, radgan am bolo dros sul ufro didi yuradReba eTmoba eriTrocitebis damcvelobiT funqcias da maT mniSvnelobas organizmis imunuri statusis CamoyalibebaSi. garda amisa, literaturidan cnobilia, rom sisxlis yvela formian elements Soris eriTrocitebs ukaviaT wamyvani adgili ujredSorisi urTierTqmedebebis sistemaSi. maT gaaCniaT erTgvari receptoruli funqcia da isini erT-erTi pirvelTaganni aRiqvamen informacias garemo pirobebis cvlilebis Sesaxeb.
saerTod cnobilia, rom eriTrocitebis
funqcionaluri aqtivoba maTi membranis struqturiTaa ganpirobebuli da am
ukanasknelis mTlianobaze pasuxismgebeli membranuli lipidebia.
aqve avRniSnavT, rom organizmSi simsivnuri procesis ganviTrebas Tan axlavs swored membranis lipiduri metabolizmis mniSvnelovani cvlilebebi da rom maTi dazianebiT, karcenogenuli agentebi iwveven simsivnuri procesebis aRmocenebas.
yovelive zemoTqmulidan gamomdinare, Cveni samuSaos mizans
warmoadgenda prostatis simsivneebiT daavadebuli mamakacebis sisxlis
eriTrocitebis membranebSi mimdinare struqturuli da funqcionaluri cvlilebebis
Seswavla lipiduri speqtris, kerZod ki fosfolipidebis, qolesterolisa da
lipidebis zeJanguri Jangvis intensivobis magaliTze.
Cvenma gamokvlevebma aCvena, rom praqtikulad janmrTeli mamakacebis
sisxlis eriTrocitebTan SedarebiT, prostatis simsivneebiT daavadebuli
mamakacebis sisxlis eriTrocitebis membranebSi adgili aqvs fosfolipidebis saerTo
raodenobriv matebas. kerZod, prostatis keTilTvisebiani hiperplaziiT daavadebuli
mamakacebis sisxlis eriTrocitebSi fosfolipidebis saerTo raodenoba gazrdilia
daaxloebiT 1,5-jer, maSin roca adenokarcinomis SemTxvevaSi maTi raodenoba
daaxloebiT 4-jer izrdeba.
prostatis simsivneebis dros, fosfolipidebis
saerTo raodenobis gazrda SeiZleba gamowveuli iyos Semdegi mizezebiT:
1.
lipiduri
metabilizmisa da regulaciis SecvliT, rac gamoixateba imaSi, rom adgili aqvs aminSemcveli
da qolinSemcveli fosfolipidebis raodenobriv cvlilebebs, razedac qvemoT
visaubrebT.
2.
avTvisebiani zrdis
dros organizmis cximovani depoebis mobilizaciiT, rogorc Cven davakvirdiT adgili
aqvs linolisa da araqidonis mJavebis koncentraciul cvlilebebs.
3.
hormonaluri
darRveviT, romelic ganapirobebs mocemuli daavadebis ganviTarebas. literaturidan
cnobilia, rom hormondamokidebuli simsivneebis mimdinareobisas adgili aqvs
sisxlis eriTricitebis membranebSi sfingomielinis gazrdasa da eriTrocitebis
membranebisaTvis araspecifikuri fosfatidilinozitis gaCenas, rac savaraudoa iyos
mizezi fosfolipidebis saerTo raodenobis zrdisaTvis. savaraudoa, rom es
ukanaskneli cvlileba aris mniSvnelovani specifikuri maxasiaTebeli hormonaluri
disbalansis fonze mimdinare simsivnuri daavadebebisaTvis.
fosfolipidebis saerTo raodenobis matebis garda, prostatis simsivnebis
SemTxvevaSi adgili aqvs sisxlis eriTrocitebis membranebSi aminoSemcveli da
qolinSemcveli fosfolipidebis raodenobriv cvlilebebs. Cvenma gamokvlevebma
aCvena, rom prostatis keTilTvisebiani hiperplaziT daavadebuli avadmyofebis
sisxlis eriTrocitebSi aRiniSneba qolinSemcveli da aminSemcveli fosfolipidebis
raodenobis metad umniSvnelo mateba. adenokarcinomis SemTxvevaSi ki miviReT
radikalurad ganszvavebuli suraTi: praqtikulad janmrTeli mamakacebis sisxlis
eriTrocitebtan Sedarebit, aminoSemcveli fosfolipidebis wili ki mkveTrad izrdeba
daaxloebiT 10-jer.
aseTi
cvlileba SeiZleba gamowveuli iyos SemdegiT:
1.
literaturidan
cnobilia, rom hormondamokidebuli simsivneebis mimdinareobis dros adgili aqvs
lizofosfadilqolinis mkveTr matebas, ris xarjzec izrdeba qolinSemcvleli
fosfolipidebis wili fosfolipidebis saerTo raodenobaSi adenokarcinomis dros.
2.
garda amisa,
cnobilia,rom simsivnis ganviTarebisas eriTrocitis membranas aqvs unari fosfatidileTanolmani
meTilebis gziT gardaqmnas fosfatidilqolinad, aqedan gamomdinare,
adenokarcinomis SemTxvevaSi fosfolipidebis saerTo raodenobaSi aminoSemcveli
fosfolipidebis wili mkveTri Semcireba da qolinSemcveli fosfolipidebis wilis
mniSvnelovani mateba SeiZleba gamowveuli iyos aRniSnuli meqanizmis moqmedebis
Sedegad.
cxr.1 eriTrocitis membranaSi fosfolipidebis
raodenobrivi cvlilebebi
|
eriTrocitebi |
sakontrolo jgufi |
prostatis keTilTvisebiani
hiperplazia |
prostatis adenokarcinoma |
|
fosfolipidebis saerTo raodenoba |
0.35+0.09 100% |
0.5+0.02 !00% |
1.28+002 !00% |
|
aminoSemcveli pospolipidebi |
0.21+0.01 57% |
0.26+0.05 52% |
0.05+03 3.9% |
|
qolinSemcveli pospolipidebi |
0.12+0.05 34% |
0.19+0.06 38% |
1.22+0.01 9.1% |
|
araidentificirebuli fosfolipidebi |
9% |
10% |
3.1% |
|
lipidebis zeJanguri Jangva |
0.08 x10-5+0.07 |
0.121
x10-5+0.02 |
0.209
x10-5+0.01 |
|
qolesteroli |
160+0.05 |
2450.02 |
572+0.01 |
rogorc
ukve vaxseneT, simsivnuri procesis Tanmxlebi lipiduri metabolizmis cvlileba
ganpirobebulia membranis lipidebis struqturuli cvlilebiT. literaturidan
cnobilia, rom aseTi cvlileba garkveulwilad gamowveulia lipidebis zeJanguri
Jangvis meqanizmiT in vivo, iseve, rogorc in vitro simsivnuri procesis
ganviTareba mimdinareobs gaZlierebuli peroqsidaciis fonze, aqedan gamomdinare
CvenTvis saintereso iyo Segveswavla prostatis simsivneebiT daavadebuli
mamakacebis sisxlis eriTrocitebSi lipidebis zeJanguri Jangvis intensivoba.
Cvenma gamokvlevebma aCvena, rom adgili aqvs
lipidebis zeJanguri Jangvis intensivobis matebas Semdegi TanmimdevrobiT:
1.
norma_2.keTilTvisebiani
hiperplazia_3.kanceri.
aseTi cvlilebebis erT-erT gamomwvev
mizezad SeiZleba CaiTvalos eriTrocitebis antioqsidanturi aqtivobis daqveiTeba,
radgan cnobilia, rom lipidebis zeJanguri Jangvis intensivoba da antioqsidanturi
aqtivoba erTmaneTis ukuproporciuli procesebia. unda aRiniSnos, rom lipidebis
zeJanguri Jangvis intensivobis zrdis dros adgili aqvs ujeri cximovani mJava
araqidonis swraf utilizacias. cnobilia, rom eriTrocitis membranaSi mocemuli
mJavis daJangva 10% ki iwvevs eriTrocituli glukoza-6 dehidrogenazas 50%-ian
inaqtivirebas, Sesabamisad xdeba eriTrocotis funqcionaluri aqtivobis daTrgunva,
anu normociti gardaiqmneba akantocitad, rac Cvenma gamokvlevebmac daadastura.
garda amisa, aqve unda avRniSnoT Cveni
azriT Semdagi saintereso momenti; lipidebis raodenobriv cvlilebebze saubrisas
aRvniSneT, rom avTvisebiani zrdis paralelurad fosfolipidebis saerTo raodenobaSi
matulobs qolinSemcveli fosfolipidebis wili. Cven adreTve visaubreT zeJanguri
Jangvis intensivobis zrdis tendenciaze. cnobilia is faqti, rom qolinSemcveli
fosfolipidebi peroqsidacias ar ganicdis, aqedan gamomdinare savaraudoa, rom
Cven SemTxvevaSi dafiqsirebuli qolinSemcveli fosfolipidebis raodenobis zrdisas
gamomwvevi mizezebis fonze, erT-erTi xelSemwyobi faqtori SesaZlebelia swored
lipidebis zeJanguri Jangvis momatebuli intensivoba iyos.
yovelive zemoTqmulidan gamomdinare
SegviZlia vTqvaT, rom lipidebis zeJanguri Jangva erT-erTi mniSvnelovani
parametria organizmSi mimdinare paTologiuri procesis ganviTarebisaTvis.
aRsaniSnavia, rom peroqsidaciis produqtebs
organizmi iyenebs biologiurad aqtiuri nivTierebebis sinTezisaTvis, romelTa
rigsac miekuTvneba steroiduli hormonebi.
radgan cnobilia, rom prostatis simsivneebi
hormonaluri disbalansis fonze mimdinare paTologiebs miekuTvneba, xolo
steroiduli hormonebis pirvelwyaro ki qolesterolia, CvenTvis saintereso iyo
mocemuli kvlevis farglebSi qolesterolis koncentraciuli cvlilebebis Seswavla,
Tanac cnobilia, rom qolesteroli eriTrocitebis membranebis
struqturul-funqcionaluri mdgomareobis ganmsazRvrel, mniSvnelovan komponents
warmoadgens.
Cvenma gamokvlevebma aCvena, rom aRniSnuli
daavadebis dros eriTrocitebis membranebSi adgili aqvs qolesteronis
koncentraciis mkveTr matebas. literaturidan cnobilia, rom eriTrocitebis
membranebi qolesterolis koncentraciis momateba xels uwyobs membranis
mikrosiblantis gazrdas, ganvladobis Semcirebas, membranis deformaciis unaris
daqveiTebas da Sesabamisad iwvevs sisxlis eriTrocitebis sikvdilianobis zrdas.
eriTrocitebis fermentebi Tavis mxriv siblantis gazrdas pasuxoben fermentuli
aqtivobis cvlilebiT. Cvens SemTxvevaSi qolesterolis koncentraciis matebam sxva
faqtorebTan erTad eriTrocitis membranebSi gamoiwvia NaK ATP-zis fermentuli aqtiobis
inhibireba da Na K ionebis ganvladobis darRveva.
amgvarad, prostatis simsivneebiT daavadebuli
mamakacebis Seswavlisas Cvens mier dadgenil iqna Semdegi cvlilebebi:
1.
moimata
fosfolipidebis saerTo raodenobam.
2.
gaizarda
qolinSemcveli da aminSemcveli fosfolipidebis wili fosfolipidebis saerTo
raodenobaSi.
3.
aRiniSna lipidebis
zeJanguri Jangvis intensivobis mateba.
4.
da qolesterolis
koncentraciis gazrda.
miRebuli Sedegebis gaTvaliswinebiT SeiZleba
gamovitanoT daskvna, rom simsivnis sistemuri moqmedeba organizmze damokidebuli
unda iyos eriTrocitebis membranaSi fosfolipiduri komponentebisa da qolesterolis
Semcvelobaze, rac ZiriTadad gamoixateba lipidebis sinTezis, transportisa da
cvlis procesebis regulaciis darRvevaSi. fermentebis aqtivobaze da jamSi uaryofiTad
moqmedebis ujredis homeostasze. yoveli zemoTqmulidan gamomdinare SeiZleba
iTqvas, rom eriTrocitebis membranebis lipiduri Semadgenlobisa da fiziko-qimiuri
Tvisebebis cvlilebebis Seswavla iZleva mniSvnelovan informacias organizmis
regulatoruli sistemebis Sesaxeb, avTvisebiani procesebis ganviTarebisas.
Summary
Investigation of lipid spectrum of blood erythrocyte membranes in patients with prostate tumors.
Alibegashvili
M., Kitiashvili I., Managadze L., Chigogidze T., Kotrikadze N.
Iv. Javakhishvili Tbilisi State
University, Faculty of Biology, Faculty of Medicine
Lipid content of erythrocyte membrane,
especially phospholipids, cholesterol and lipid peroxidation intensity in
patients with prostate benign hyperplasia and prostate adenocarcinoma has been
investigated.
In addition to the increase of total
amount of phospholipids, corresponding rise of cholincontaining phospholipids
portions and decrease of aminocontaining phospholipids has been observed.
In both pathologies the increase of
cholesterol quantity and intensity of lipid peroxidation has been established.
Obtained data must be contributed to the
systemic character of tumors.