sauniversiteto samedicino ganaTlebaSi reproduqtologiis terminebis

danergva

 

 

prof. a. xomasuriZe, prof. n. maisuraZe, m.m.k.

n. tabataZe, m.m.k. d. tabiZe

 

(i. Jordanias sax. adamianis reproduqciis s/k instituti)

 

 

 

   saqarTveloSi samedicino terminologiis Seqmnas da danergvas xangrZlivi istoria aqvs. ZvelTaganve CvenSi iwereboda "wigni saaqimoi" da karabadinebi, romlebSic uxvad aris gabneuli terminebi medicinis sxvadasxva dargidan. am terminTa umravlesobas dRes mxolod istoriuli mniSvneloba aqvs, magram terminTa am maragma garkveuli roli iTamaSia qarTuli samedicino azrovnebis Camoyalibeba-ganviTarebaSi.

   WeSmariti mecnieruli safuZvlebi samedicino terminologias Tbilisis saxelmwifi universitetTan samkurnalo fakultetis gaxsnis Semdeg Caeyara. Tavdapirvelad mSobliur enaze samedicino terminebi saerTod ar arsebobda, Tu ar CavTvliT xalxuri medicinidan gavrcelebuli zogierTi wamlis dasaxelebas. amave dros, Tbilisis saxelmwifo universitetSi samkurnalo fakultetis daarsebam 1918 wels dRis wesrigSi daayena studentTa saswavlo procesSi samedicino terminebis Seqmnis aucilebloba qarTul enaze.

   ruseTisa da evropis qveynebis universitetebSi ganswavlulma samedicino ganaTlebiT aRWurvilma da samSobloSi dabrunebulma medikosebma mwvaved ganicades qarTul enaze samedicino terminebis ararseboba da erTxmad aRiares maTi Seqmnis aucilebloba.

   es saqme itvirTa universitetis samedicino fakultetis pirveli fundamenturi adamianis normaluri anatomiis kaTedris gamgem prof. a. naTiSvilma. ase gamoica 1920 wels prof. a. naTiSvilis TaosnobiT da z.  maisuraZis monawileobiT pirveli anatomiuri terminologia qarTul enaze. Semdgom igi safuZvlad daedo rogorc dargobriv leqsikonebs, aseve saxelmZRvaneloebs da Targmanebs qarTul enaze. maT Soris aRsanisnavia sameano-ginekologiuri terminologia, prof. iv. TikanaZe 1920 w.;  mokle qirurgiuli terminologia, prof. gr. muxaZe da a.S. garda amisa, qarTulad iTargmneboda da iqmneboda samedicino saxelmZRvaneloebi, romlebSic mravlad moipoveboda qarTul terminTa didi maragi (iv. beritaSvili, 1922 w.; z. maisuraZe, 1923 w.; vl. JRenti 1926 w.;  n. yifSiZe 1929 w.; sv. sayvareliZe 1928 w.; s. yifSiZe 1930 w.; k. vefxvaZe 1933 w.; v. kuWaiZe - klinikuri sameano-ginekologiuri leqsikoni 1934 w.; m winamZRvriSvili 1936-37 w.; m. asaTiani 1936w.; n. demetraZe 1936 w.; p. buaCiZe 1940 w. da mravali sxva).

   amrigad, wlebis manZilze mzaddeboda masalebi samedicino da misi momijnave dargebis terminologiisaTvis. Seiqmna terminTa sagrZnobi Wreli maragi da dRis wesrigSi dadga maTi unificirebis sakiTxi.

   am saqmis mogvareba itvirTa prof. z. maisuraZem da erTiani samedicino terminologia rusul-qarTul-laTinur enebze Seqmna 1947 wels. igi vizirebul iqna saqarTvelos ssr mecnieremaTa akademiis, akad. niko maris saxelobis enis institutis da samecniero terminologiis ganyofilebis mier, romliTac dResac sargebloben Cveni Teoriuli da praqtikuli medicinis muSakebi.

   reproduqtologiam saqarTveloSi 1994 wels miiRo statusi, rogorc medicinis calke dargma da Sevida samedicino disciplinebis nusxaSi grifiT 14.00.50. amis safuZvelze 1996 wels oqtomberSi Tbilisis saxelmwifo samedicino uiniversitetTan Camoyalibda samecniero xarisxebis mimniWebeli specializebuli sabWo reproduqtologiaSi akad. a. xomasuriZis TavmjdomareobiT. saqarTvelos mecnierebaTa akademiis swavlul eqspertTa sabWos 2001 wlis dadgenilebis safuZvelze reproduqtologiis sabWos miuerTda endokrinologTa sabWo da maTi gaerTianebiT Seiqmna erTiani reproduqtologia da endokrinologiis xarisxebis mimniWebeli specializebuli sabWo M 14.50. #3. amJamad daarsebulia Tbilisis saxelmwifo universitetTan  sameano-ginekologiis kaTedra da samedicino akademiasTan reproduqtologiis kaTedra.

   arsobrivad "reproduqtologia" aris swavleba adamianis gamravlebis, mosaxleobis kvlavwarmoebis da Sobadobis regulaciis Sesaxeb. igi sakmaod farTo cnebaa da moicavs medicinis mraval dargs. faqtobrivad adamianis reproduqciis Seswavla saqarTveloSi dawyebulia 1958 wlidan, dRidan i. Jordanias  saxelobis adamianis reproduqciis  s/k  institutis daarsebisa.

   reproduqtologiis, rogorc damoukidebeli samecniero dargis Camoyalibebas Tan sdevs informaciis dagroveba am sferoSi. informacia calkeul sakiTxebze an sakiTxTa jgufze mocemulia sxvadasxva periodul gamocemebSi, monografiebSi, leqsikonebSi da sxva. sacnobaro literatura - gansakuTrebiT leqsikonebi, romelic Semcveli iqneba mniSvnelovani reproduqtologiuri mcnebisa, TiTqmis ar arsebobs. moTxovnileba ki dRiTidRe izrdeba.

   sagnis Semdgomi SeswavlisaTvis didi mniSvneloba eniWeba leqsikonis Seqmnas, rac specialistTa samomavlo orientacias ganapirobebs.

   avtorTa koleqtivis mier reproduqtologiis leqsikonSi warmodgenili iqneba momijnave samedicino dargebis terminebi, SerCeuli maqsimaluri sizustiT.

   leqsikonSi terminebi warmodgenili iqneba qarTul, rusul, laTinur enebze.

   leqsikonSi mocemulia reproduqtologiis mniSvnelovani cnebebi. igi did daxmarebas gauwevs rogorc damxmare saxelmZRvanelo samedicino, biologiuri, veterinaluri fakultetis studentebs da specialistebs, romelTa saqmianoba reproduqtologiis sakiTxebis SeswavlasTan aris dakavSirebuli.

   leqsikonis ZiriTad mizans Seadgens qarTuli samedicino terminologiidan reproduqciuli terminebis Tavmoyra, gamocalkeveba da maTi unificireba. warmodgenil leqsikonSi mocemuli iqneba qarTul enaze SerCeuli TiToeuli terminis ganmarteba, riTac Seiqmneba qarTuli ganmartebiTi leqsikoni reproduqtologiaSi., meores mxriv am terminebis Sesatyvisi TargmanebiT ucxo enaze.

   leqsikonze muSaobisas visargebleT pirvelwyaroebiT, saxelmZRvaneloebiT, monografiebiT, enciklopediebiT, eponimuri cnobarebiT, perioduli literaturiT. amave dros muSaoba tardeba ara marto bolo wlebSi gamoqveynebul wyaroebze, aramed adreul masalebzec, rac saSualebas gvaZlevs SerCeviT davupirispiroT axali da Zveli terminebi fexmokidebul

i, Tumca moZvelebuli, romelTa nawili jer kidev aris xmarebaSi anda piriqiT.

   qarTuli ganmartebiTi dargobrivi leqsikoni reproduqtologiaSi warmoadgens klasikur sauniversiteto ganaTlebiSi kidev erT wingadadgmul nabijs, rac dasabams jer kidev 1918 wlis Tbilisis saxelmwifo universitetis samedicino fakultetis saTaveebidan iRebs.

   avtorTa koleqtivi gulmxurvaled miesalmeba samedicino ganaTlebis kvlav aRorZineba-ganaxlebas iv. javaxiSvilis saxelobis saxelmwifo universitetis kedlebSi da samomavlodac Seecdeba medicinis damkvidrebis saqmianobaSi monawileobas.

    avtorTa koleqtivi varaudobs, rom terminebis lakonuri da amavdroulad sakmaod informirebuli ganmartebebi, albaT yovelmxriv srulyofili ver iqneba. es aris am dargSi pirveli mcdeloba da xarvezebsac ver daaRwevs Tavs. amdenad isini madlierebis grZnobiT miiReben saqmian SeniSvnebs da survils samomavlod.

 

 

Óóàsakontaqto Ètel: 92 15 62Ñ     99 09 05

                            8(99)  50 23 90

 

 

 

 

Summary

 

 

 

INTRODUCTION OF REPRODUCTOLOGY  TERMS INTO  UNIVERSITY  MEDICAL EDUCATION

 

A.Khomasuridze, MD, N. Maisuradze MD, N. Tabidze, Cand. M. Sc., Tabidze, Cand.M. Sc., Zhorandia Research Institute of Human Reproduction

 

 

 

The foundations of Georgian medical terminology  were first laid in 1918 when a medical faculty was opened at Tbilisi State University. The absence of Georgian-language medical terms was a great obstacle in the process of training local medical students. On the initiative and with the participation of Prof. A. Natishvili and Z. Maisuradze the first Georgian anatomical terminology was created serving further as  a basis for creating branch terminology in the science of medicine.

 

In 1994, reproductology (reproduction science) acquired in Georgia the status of an independent medical discipline under the class 14.00.50 giving start to collection of relevant information. The reproductology branch lacks reference information, whereas the demand for it is permanent growing.

 

The team of authors offers a  Georgian defining dictionary of reproductology terms on the one hand as well as the corresponding Russian and Latin equivalents on the other.

 

The concise Georgian defining dictionary of reproductive terms is another step forward in the classic university medical education taking its origins from foundation of the first Tbilisi University based medical department in 1918 as well as from the Zhordania Research Institute of Human Reproduction, which since 1958 has been engaged in the origination and development of the branch of reproductology in Georgia.