mwvave anTebiTi leikoencefalopaTiebis
diagnostikuri koliziebi
q. belTaZe, m. kiziria,
al. ciskariZe, r. SaqariSvili
iv.
javxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo universiteti,
medicinis fakulteti, nevrologiisa da neiroqirurgiis
kaTedra
centraluri nervuli sistemis paTologiaTa diagnostikis
saqmeSi udavod didi roli Seasrula neirovizualizaciuri kvlevebis _ birTvul-magnitur-rezonansuli
gamosaxvisa da kompiuteruli tomografiis danergvam. aRniSnuli meTodebis
gamudmebiT ganviTarebisa da srulyofis pirobebSi farTovdeba neirodiagnostikis
CarCoebi, muSavdeba sadiagnozo kriteriumebi, izrdeba daavadebaTa meqanizmebSi
wvdomis SesaZleblobebi da aqedan gamomdinare ixveweba maTi sworad marTvis
saSualebebi. yalibdeba axali diagnositikuri azrovneba; calkeuli konkretuli
SemTxveva ganixileba specialistebis _ nevrologisa da radiologis erToblivi
mWidro TanamSromlobis safuZvelze. Tavis mxriv neirovizualizaciur korelatebis
variabelobis sazRvrebis gafarToeba arc Tu iSviaTad warmoSobs diagnostikur
sirTuleebs, vinaidan arRvevs histomorfologiur verifikaciaze damyarebul tipiur
klinikoanatomiuri kompleqsis harmonias da yvela konkretul SemTxvevaSi SeiZleba
Sematos diagnostikur algoriTms manamde ararsebuli niuansi. aseT SemTxvevaSi
Znelia daavadebisaTvis damaxasiaTebeli klinikuri niSnebis da neiorovizualizaciur
monacemTa urTierTmisadageba. mocemul Sexedulebaze aqcentiT warmodgenil naSromSi
ganixileba paTogenezurad homogenuri jgufis mwvave leikoencefalopaTiebis
nairsaxeobis _ mwvave gafantuli encefalomielitis klinikuri SemTxveva, romlis diagnostikuri
algoriTmi awydeba rig diskusiur dabrkolebas.
mwvave gafantuli encefalomieliti (mgem) (post-,
parainfeqciuri, postvaqcinaluri encefalomieliti) centraluri nervuli sistemis
mwvave autoimunuri mademielinizebeli daavadebaa. igi aRmocendeba gadatanili
virusuli (iSviaTad mikoplazmuri an baqteriuli) infeqiis an imunizaciis Semdeg
(12, 15). xSirad
viTardeba virusuli infeqciebis (wiTela, yivanaxvela, Cutyvavila, gripi,
parotiti, an cofis, difteriis, wiTuras) sawinaaRmwego acris Semdeg (12, 5, 7);
zogjer manifestirebuli winamorbedi daavadebis gareSe. rogorc wesi
mimdinareoba monofazuria, iSviaTad progresirebadi. zogjer aRwerilia elvisebri,
mZime mimdinareoba, letaluri gamosavliT.
morfologiurad mwvave fazaSi aRiniSneba tvinis
SeSupeba, an makroskopuli cvlilebebi saerTod ar aris. mikroskopulad aRiniSneba
perivaskuluri an periventrikuluri limfocituri infiltracia. demielinizacia gamoxatulia
wvrili da saSualo kalibris venebis irgvliv (13, 18). gamoxatulia agreTve
oligodendrogliis degeneraciac. neirotropuli virusebiT gamowveuli
paTologiebisagan gansxvavebiT neironebi intaqturia. rogorc wesi gamomwvevis
gamoyofa dazianebuli qsovilidan ar xerxdeba, umetes parainfeqciur nevrologiur
garTulebas ganapirobebs imunuri meqanizmi.
mgem-is klinikuri suraTi mravalferovania. 90-96%-Si
dominirebs encefalitis suraTi, iSviaTad es ukanaskneli SeuRlebulia ganiv
mielitTan, poliradikulonevritTan, iSviaTad paTologia vlindeba optikomielitis
saxiT (18, 9, 3).
Cveulebriv iwyeba cxelebiT, gamoxatuli zogadtvinovani
niSnebiT (Tavis tkivili, Rebineba, cnobierebis Secvla, komatozuri mdgomareoba),
meningialuri simptomebiT, arc Tu iSviaTad parcialuri an generalizebuli gulyriT.
winamorbedi daavadebidan 3-15 dRis Semdeg viTardeba gaSlili klinikuri suraTi
(12, 5, 20). diagnozi SedarebiT martivia e.w. naTeli periodis arsebobisas
infeqciis gamovlenasa da nevrologiuri simptomatikis ganviTarebas Soris.
kerovani simptomatika warmodgenilia pareziT, hipo-paresTeziiT, ataqsiiT da
kranialur nervTa dazianebiT. Tavzurg tvinis siTxeSi Cveulebriv limfocituri
pleocitozia cilis umniSvnelo momatebiT (20, 5, 7). aRdgena iwyeba ramdenime
dReSi da grZeldeba kvireebis da Tveebis manZilze. 10-30%-Si aRwerilia letaluri
gamosavali, 30-50%-Si sruli aRdgena, sxva SemTxvevaSi yalibdeba myari
rezidualuri defeqti kognituri da moZraobiTi darRvevebi.
kompiuteruli tomografiiTa da
birTvul-magnitur-rezonansuli gamosaxviT vlindeba Tavis tvinis hemisferoebis
TeTr nivTierebaSi, naTxemSi, xidSi multifokaluri dazianebis kerebi, romelTa
mxolod 25% kompiuteruli tomografiisas irTavs sakontrasto nivTierebas. kerebi
ufro didi zomisaa da simetriuli, vidre gafantuli sklerozis dros (7, 1, 8, 19).
pacienti 25 wlis qali, pedagogi, 2002 wlis 20 marts
moTavsda akad. p. sarajiSvilis sax. nevrologiisa da neiroqirurgiis institutSi
CivilebiT: iol difuzur Tavis tkivilze, dabuJebasa da sisusteze marcxena
xel-fexSi, barbacisa da wonasworobis darRvevis gamo siarulis gaZnelebaze, ylapvisa
da metyvelebis gaZnelebaze.
daavadeba iwyeba 2002 wlis Tebervlis meore naxevarSi
mwvave respiratoruli infeqciiT, romelic Tanxlebulia subfebrilitetiT, aRniSnulis
gamo pacients daeniSna mkurnaloba antituberkulozuri preparatebiT: izoniazidi,
etambutoli, rifampicini. aTi dRis Semdeg mwvaved uviTardeba ioli kognituri
darRvevebi, sisuste da dabuJeba marcxena xel-fexSi, wonasworobis darRveva.
ramdenime dReSi Seecvala metyveleba, gauWirda ylapva, metad myar sakvebze,
gamoCnda Sardvaze imperatiuli moTxovnebi.
anamnezSi aRsaniSnavia ormxrivi qronikuli adneqsiti
qlamidiur-triqomonaduri infeqciis fonze.
obieqturi monacemebi: P _ 86, ritmuli, T/A 110/70 mmHg sv., sxeulis t _ 36,6C0. nevrologiuri statusi: cnobiereba naTeli,
kontaqturia, orientirebulia drosa da sivrceSi, mcired akritikulia Tavisi
mdgomareobis mimarT, Senelebulia, male ifiteba. mxedvelobiTi gnozisi
darRveulia, dinamiur praqsisSi gaZnelebulia xelisaTvis Sesatyvisi sivrciTi
mdebareobis moZebna, pozis praqsisi moSlilia, xanmokle verbalur-smeniTi mexsierebis
moculoba Seviwroebulia, daswavlis procesSi aRiniSneba fsiqiuri aqtivobis
Zlieri meryeoba. azrovnebaSi gaZnelebulia mimarTebebis damyareba, movlenaTa
Tanmimdevrobis dadgena.
gugebi mrgvali, Tanabari, fotoreaqciebi Senaxulia,
Tvalis kaklebis SeuRlebuli moZraoba zemoT mciredSezRuduli, marjvniv cxvir-tuCis
naoWis ioli gasadaveba, ylapvis da xaxis refleqsebi dabali, metyveleba
dizarTriuli, swor xazze siaruli uWirs gamoxatul stato-dinamiuri ataqsiis gamo,
gamoxatulia marcxenamxrivi hemiparezi, Zval-myesTa refleqsebi gacxovelebulia
oTxive kidurSi, iwveva siWarbiT marcxniv, ormxriv babinskis niSani. marjvniv
Tvalis kakalze zewola mtkivneulia, meningialuri niSnebi ar aris, sasis marcxena
naxevarSi da marcxena kidurebSi zerele mgrZnobelobis ioli hipesTezia, marcxena
zemo kidurSi vibraciuli mgrZnobeloba daqveiTebulia. mcire menjis disfunqcia,
Sardvaze imperatiuli moTxovnis saxiT.
periferiul sisxlSi leikocitaruli formulis marcxniv
gadaxra, hemoglobini _ 136 g/l,
eriTrocitebi _ 4,2.1012, feradobis maCvenebeli 0,9; Trombocitebi
77%, leikocitebi 5,2.103, metamielociti 1, CxirbirTviani 5, segmentbirTviani
66, eozinofili 1, limfociti 29, monociti 7, eds 6 mm/sT. sisxlis serologia
epStein-baris virusisaTvis, citomegalovirusisTvis, toqsoplazmozisaTvis,
boreliasaTvis, aiv antisxeulebisaTvis negatiuri iyo. Tav-zurg-tvinis siTxis
analizi: ufero, gamWvirvale, citozi _ 0, cila _ 0,033‰, glukoza _ 2,6 mmol/l. zemoaRniSnuli virusebisaTvis virusnegatiuri.
ofTalmoskopiurad – norma.
eeg-fia: gamovlinda neltalRovani dizritmia marjvena
hemisferoSi, metad wina areebSi paroqsizmuli gantvirTvebiT maxvili talRebis da
wamaxvilebuli q potencialebis saxiT.
magnitur-rezonansuli kvleva (18.03.02): vlindeba Tavis
tvinis didi hemisferoebis TeTri nivTierebis mravlobiTi kerovani dazianeba.
periventrikulur areSi sxvadasxva zomis kistozuri kerebi, araswori konturebiT,
SigTavsi liqvorTan SedarebiT ramdenadme blantia. gamoxatulia perifokaluri
SeSupeba. 9 mm zomis kistozuri kera vlindeba marjvena SigniTa kafsulis ukana
fexSi. infratentoriuli ubnebi intaqturia.
avadmyofs Cautarda mkurnaloba intravenurad 0,5
meTipredis infuzia 5 dRis ganmavlobaSi. mkurnalobis dawyebidan me-3 dRes
mdgomareoba gaumjobesda, hemiparezi Semcirda, ataqsia naklebad iyo gamoxatuli,
gaweris momentisaTvis 7 dRis Tavze ylapvisa da metyvelebis moSla srulad ukuganviTarda,
dizuriuli movlenebi ar aris, rCeba ioli marcxenamxrivi hemiparezi, ioli
ataqsia. avadmyofs ambulatoriul pirobebSi daeniSna 60 mg prednizoloni klebadi
doziT per os. dinamikaSi ori Tvis
Semdeg Catarebuli dakvirvebiT rCeba piramiduli simptomatika gacxovelebuli
Zval-myesTa refleqsebis, ormxriv paTologiuri babinskis niSnebis saxiT. sxva romelime
nevrologiuri darRveva ar dafiqsirda; xolo magnitur-rezonansuli klveviT arsebuli
kerebis raodenoba da zoma mniSvnelovnad Semcirda.
ganxilva
zemoaRwerili SemTxvevis klinikuri suraTi warmodgenilia
mwvave respiratoruli infeqciis fonze ganviTarebuli mwvave nevrologiuri darRveviT,
rodesac zogadtvinovani simptomatologia minimaluria da vlindeba epizoduri
xasiaTis difuzuri Tavis tkiviliT, meningialuri niSnebis da cnobierebis Secvlis
gareSe. kerovani nevrologiuri darRvevebi multifokaluria da warmodgenilia: ioli
kognituri disfunqciiT, marcxenamxrivi hemipareziT, ifsilateraluri
hemihipesTeziiT, zomieri stato-dinamiuri ataqsiiT, sustad gamoxatuli bulbaruli
simptomatikiT, ormxriv piramiduli niSnebiT, dizuriuli movlenebiT.
daavadebis mwvave periodSi Tavis tvinis
neirovizualizaciiT gamovlinda uxeSi dazianebis suraTi (sur. 1). paTologiis
mwvaved aRmocenebam da multifokaluri leikoencefalopaTiis suraTis arsebobam
pirvel rigSi dabada eWvi iseTi mwvave anTebiTi leikoencefalopaTiebis
arsebobaze, rogoricaa: mwvave gafantuli sklerozi, balos koncentruli sklerozi,
mwvave gafantuli encefalomieliti, mwvave difuzuri hemoragiuli leikoencefaliti
(veston-herstis daavadeba), agreTve sistemuri wiTeli mgluras, centraluri
nervuli sistemis izolirebuli vaskulitis, kvanZovani poliarteritis, Segrenis
sindromis, bexCetis davadebis, paraneoplastiuri procesiT ganpirobebuli
leikoencefalopaTiis arsebobaze.
SemaerTebeli qsovilis sistemuri paTologiebisa da
paraneoplastiuri encefalomielopaTiis gamoricxva SesaZlebeli gaxda TiToeuli
maTganisaTvis specifikuri simptomokompleqsis, poliorganuli dazianebis,
periferiul sisxlSi paTologiuri cvlilebebis ar arsebobis pirobebSi.
rac Seexeba balos koncentrul sklerozs da mwvave
gafantuli sklerozis sxva variants _ marburgis daavadebas, isini mwvave,
ganuwyvetliv progresirebad, fatalur mademielinizebel daavadebebs warmoadgenen,
iSviaT SemTxvevebSi Zlieri imunosupresiuli Terapia iZleva xanmokle remisias
(10).
mwvave hemoragiuli nekrozuli leikoencefaliti iSviaTi,
mZime mademielinizebeli daavadebaa, romelsac xSirad win uZRvis respiratoruli
infeqcia (4,16). igi xSirad diagnozirdeba virusuli infeqciis saxiT. prognozi
umTavresad arakeTilsaimedoa, magram aRwerilia, ramdenime SemTxveva sruli gamojanmrTelebiT, droulad Catarebuli
kortikosteroidebis gamoyenebiT, imunoglobulinebis, imunosupresiis
da plazmaferezis gamoyenebis fonze (2).
daavadebis debiutSi klinikurad Zalzed Znelia mwvave
gafantuli encefalomielitis da gafantuli sklerozis gansxvaveba. mgem
postinfeqciuri, an postvaqcinuri imunuri daavadebaa, swrafi monofazuri
mimdinareobiT. neirovizualizaciiT gamovlenili demielinizaciis kerebi SedarebiT
didi zomisaa, aqtiurad irTaven kontrasts. ganlagdebian uxSiresad simetriulad,
ganmeorebiTi kvlevebisas ar aRiniSneba axali ubnebi, piriqiT Zveli ubnebi qreba
an zomaSi mcirdeba (14, 7, 1).
warmodgenil SemTxvevaSi neirovizualizaciiT gamovlenil
gavrcelebuli multifokaluri demielinizaciis kerebis arsebobam ganapiroba
diferencialuri diagnostikis gatareba sxva mademielinizirebul daavadebebTan,
rogoricaa: neiroboreliozi, adamianis T _ ujredovani limfotropuli virusi tipi 1
(HTLV-1)-iT gamowveuli centraluri
nervulis sistemis paTologia, adamianis imunodeficituri virusiT (HIV) ganpirobebuli leikoencefalopaTia, neirosarkoidozi,
vegeneris granulomatozi, iseTi daavadebebi, rogoricaa adrenoleikodistrofia
(ald), metaqromuli leikodistofia (mld), centraluri nervuli sistemis pirveladi
limfomebi (11). progresirebadi multifokaluri leikoencefalopaTia, romelic ujreduli
imunitetis depresiis gamomwvevi nebismieri daavadebis (kolagenozebi, Sidsi,
limfoproliferacia, simsivneebi) dros SeiZleba ganviTardes.
im SemTxvevaSi rodesac saxezea monofazuri
mimdinareobis mwvave nevrologiuri darRvevebi, Tanxlebuli multifokaluri
leikoencefalopaTiis suraTiT, pirvel rigSi eWvi unda iqnes mitanili mgem-is
arsebobaze. Semdgomi diagnostikuri Zieba unda warimarTos msgavsi neirovizualuri
suraTis mqone daavadebaTa gamoricxvis gziT. swored amgvari diagnistikuri
algoriTmis gamoyeneba gaxda safuZveli moyvanili SemTxvevis diagnozirebisa.
aRniSnuli SemTxvevis dRemde arsebuli ADEM-is samTviani katamnezi (Follow-up) jerjerobiT amyarebs amgvari midgomis siswores.
Bbibliografia
1. Caldemeyer KS, Smith RR, Harris TM, Edwards MK. MRI in
acute disseminated encephalomyelitis. Neuroradiology 1994, 36: 216-220
2. Christopher J Klein, Eelco F.M. Wijdicks, Frank Earnest
IV. Full recovery after acute hemorrhagic leukoencephalitis (
3. Hamaguchi k: Guillain – Barré syndrome and acute disseminates
encephalomyelits. Rinsho Shinkeigaku 1966; 36: 1301-1307
4. Hurst AE (1941) Acute hemorrhagic leukoencephalitis: a
previously undefined entity. Med J Aust 1:6
5. Johnson RT,
6. Johnson RT. The pathogenesis of acute viral encephalitis
and postinfectious encephalomyelitis. J Infect Dis 1987; 155: 359-3664.
7. Kesselring I, Miller DH, Robb SA, Kendall BE, Mosely If,
Kingslay D, Du GH, Mc Donald WI. Acute disseminated encephalomyelitis. MRI
findings and distinction from multiple sclerosis Brain 1990; 113: 291-302
8. Kimura S, Nezu A, Ohtsuki N, Kobayashi T, Osaka H,
Ueharas. Serial magnetic resonance imaging in children with postinfectious
encephalitis. Brain Dev 1996; 18: 461-465
9. Kinoshita A, Hayashi M, Miyamoto K: Inflammatory
demyelinating polyradiculitis in a patient with acute disseminated
encephalomyelitis. J. Neurol Neurosurg Psychiatry 1996; 60: 87-90
10. Kuroiwa Y. Concentric sclerosis. In: Vinken PJ. Bruyn
GW. Klawans Hl (eds). Handbook of Clinical Neurology,
11. Little N: Special neurologic problems. In: Emergency
Medicine: Clinical Concepts and Practice, edt. 4.
12. Murphy J, Austin J. Spontaneous infection or vaccination
as a cause of acute disseminated encephalomyelitis. Neuroepidemiology 1985; 4:
138-145
13. Poser CM: Notes on the pathogenesis of subacute
sclerosing panencephalitis. J. Neurol Sci 1990; 95: 219-224
14. Rolak LA: The diagnosis of multiple scelerosis. Neurol
Clin. 1996 Febr. 14(1): 27-43
15. Saito H, Endo M, Takase S, Itahara K. Acute disseminated
encephalomyelitis after influenza immunization. Arch Neurol 1980; 37: 564-566
16. Scully RE, Mark EI, Mc Neely WF, Ebeling Sh (1999)
Weekly clinicopathological exercises. N
Engl J Med 340: 127-135
17. Shoji H, Kusuhara T, Honda Y, Hino H, Kojima K, Abe T,
Watanabe M. Relapsing acute disseminated encephalomyelitis associated with
chronic Epstein-Barre virus infection. MRI findings. Neuroradiology 1992; 34:
34-342
18. Tachi N, Watanabe T, Eakai S, Sato T, Shunzo C. Acute
disseminated encephalomyelitis following HTLV-1 associated myelopathy. J neurol
Sci 1992; 110: 234-235
19. Thajeb P, Chen St: Cranial computed tomography in acute
disseminated encephalomyelitis. Neuroradiology 1989; 31: 8-12
20. Weinshenker BG, Miller D. Multiple sclerosis: one
disease or many? In: Siva A, Kesselring J, Thompson AJ eds. Frontiers in
multiple sclerosis. Martin Dunitz ltd,
Recent advances in neuroimaging have markedly expanded the
spectrum of diseases, known as rarities in the nearest past among them, to be
considered by the clinician in the process of diagnostic workup. The presented
case warns practicing neurologist about potential diagnostic collisions appearing
in case of either underestimation, overestivation or proper correlation of
clinico-anamnestic and neuroimaging data.
suraTi
1. magnitur-rezonansuli kvleva 18.03.02 suraTi
2. magnitur-rezonansuli kvleva 23.05.02

